Rechtsvormen

Onderneming en aansprakelijkheid in de meest voorkomende rechtsvormen
Een ondernemer heeft in beginsel de keus tussen rechtsvormen met en zonder rechtspersoonlijkheid.

De rechtspersoon

Met een rechtspersoon zoals de BV of Limited doet u geen zaken meer op persoonlijke titel, maar vertegenwoordigt u de vennootschap. Als directeur handelt u dus niet langer voor eigen rekening en risico, zoals bij de eenmanszaak en VoF, maar voor rekening en risico van de rechtspersoon. Wanneer u een overeenkomst sluit namens de Limited bent u niet zelf als natuurlijke persoon, maar is de Limited als rechtspersoon daaraan gebonden. Tegen relatief lage kosten kunt u zo een persoonlijk faillissement voorkomen.
De directeur kan ook niet zomaar een privé-opname ten laste van de Limited doen, het is immers zijn privévermogen niet. Wanneer de directeur geld uit de vennootschap wil opnemen, zal hij dat steeds op grond van een overeenkomst met de Limited moeten doen. Als lening bijvoorbeeld, als vergoeding voor zijn arbeid of als dividend, want vaak is de directeur ook aandeelhouder en als zodanig gerechtigd tot een aandeel in de winst. Ook in dit opzicht is de Limited gelijk aan de BV.
Hieronder leest u een kort overzicht van de meest voorkomende rechtsvormen in het Nederlandse Midden en Kleinbedrijf: de Eenmanszaak, de Vennootschap onder Firma (VoF), de Commanditaire Vennootschap (CV) en natuurlijk de Besloten Vennootschap (BV). Met zijn hoge kapitaaleis, meertallig bestuur en uitgebreide publicatieplicht laten we de NV hier buiten beschouwing.
De keuze van een rechtsvorm heeft grote gevolgen voor uw onderneming en voor uw privé-vermogen – laat u dus tijdig en zorgvuldig informeren welk juridisch kader u het beste past.

Eenmanszaak

Voordelen:

    • Snelle en goedkope oprichting
    • Fiscale voorzieningen voor kleine en startende ondernemers (m.n. starters- en zelfstandigenaftrek)

Nadelen:

    • Geen rechtspersoonlijkheid, geen afgescheiden vermogen: ondernemingsschulden kunnen worden verhaald op het privé-vermogen. Vice versa kunnen privé-schulden onbeperkt worden verhaald op het ondernemingsvermogen
    • Extra riskant voor wie werknemers in dienst heeft; denk bijv. aan 2 jaar loon doorbetalen bij ziekte
    • U rekent fiscaal maximaal 52% af over de winst, ook bij staking of verkoop van de onderneming
    • De continuiteit van het (familie)bedrijf na pensioen of overlijden van de eigenaar is vaak problematisch
    • Minder stabiel, minder professioneel en minder kredietwaardig imago dan de BV
    • Kan niet in een belastingbesparende holdingstructuur worden opgenomen

Vennootschap onder Firma (VoF)

Voordelen en nadelen als bij de eenmanszaak, met als aanvullend nadeel:

    • Bijzonder riskante rechtsvorm. Geen rechtspersoonlijkheid. Vennoten zijn ieder voor zich hoofdelijk aansprakelijk voor elkaars handelen in de onderneming en voor het geheel van de schulden van de onderneming. Het faillissement van een der vennoten leidt dikwijls tot ontbinding van de vennootschap.

Commanditaire Vennootschap (CV)

Voordelen en nadelen als bij de VoF, met als aanvullend voordeel:

    • De commanditaire vennoot is slechts aansprakelijk voor zijn ingebrachte vermogen; de beherende vennoot daarentegen is wel in zijn gehele vermogen aan te spreken voor ondernemingsschulden
    • Grotere, meer professionele uitstraling dan de VoF

Besloten Vennootschap (BV)

De Besloten Vennootschap met beperkte aansprakelijkheid is in 1971 ingevoerd als tussenweg en alternatief
voor de NV en de eenmanszaak. Hoewel de BV door wijdverbreid misbruik eerst een slechte naam kreeg, heeft
ze zich ontwikkeld tot een courante en vertrouwde rechtsvorm. Diverse anti-misbruikmaatregelen hebben de BV
intussen wel relatief omslachtig, rigide en duur gemaakt. Met name het antecedentenonderzoek leidt vaak tot
kostbaar tijdverlies, terwijl de kapitaaleis van € 18.000 voor kleinere ondernemers een hoge drempel
opwerpt.
Voordelen

    • De aansprakelijkheid van de aandeelhouders blijft beperkt tot het door hen ingebrachte kapitaal (minimaal € 18.000). Schulden van de vennootschap kunnen ook niet worden verhaald op het privé-vermogen van de bestuurders, tenzij er sprake is van wanbeheer, zoals bij het voeren van een ondeugdelijke administratie
    • Bij geruisloze overgang van een bestaande onderneming blijft de stakingswinst onbelast. Ook bij ruisende overgang hoeft geen afrekening te volgen: de stakingswinst kan via een stamrechtconstructie decennia lang onbelast blijven, terwijl de goodwill veelal versneld kan worden afgeschreven.
    • Uiteindelijk rekent u af met de fiscus over de verkoop van de aandelen tegen 25% in box 2, in plaats van 52% in box 1 bij verkoop van een IB-onderneming (eenmanszaak of VoF)
    • De winst in de BV wordt belast met de vennootschapsbelasting (maximaal 29,6% in 2006), in plaats van met de inkomstenbelasting (maximaal 52%). Door inhouding van dividend kan de belasting op dividend (25% in box 2) worden uitgesteld. Dit liquiditeitsvoordeel komt ten gunste van investeringen en groei
    • Middels een pensioen-BV kan een fiscaal gepriviligeerde pensioenvoorziening worden opgebouwd, beter dan de fiscale oudedagsreserve (FOR) in de eenmanszaak
    • De directeur kan als werknemer in dienst treden bij de BV; zolang de onderneming geen winst maakt is een nulinkomen mogelijk, waarbij geen loonbelasting hoeft te worden afgedragen
    • De continuïteit van de onderneming na pensioen of overlijden van de eigenaar/eigenaren is beter gewaarborgd dan bij eenmanszaak of VoF
    • Eenvoudige overdracht van aandelen, zonder bewerkelijke contracten en prijsvorming voor de afzonderlijke activa en passiva
    • Via aandelenparticipaties is nieuw risicokapitaal aan te trekken
    • Er is maar één bestuurder vereist
    • Bekende en vertrouwde Nederlandse rechtsvorm
    • De aandelen kunnen worden ondergebracht in een holdingstructuur met een Trust, wat belastingontwijking en estate planning mogelijk maakt en het ondernemingsvermogen afschermt van privé-claims. In combinatie met een Engelse holding kunnen de heffingen op inkomsten uit dividend, stakingswinst, vermogen en vererving geheel ontweken worden. Hierdoor is de BV vergeleken met eenmanszaak of VoF fiscaal eerder interessant dan men vaak denkt; het omslagpunt ligt bij een brutowinst van € 20.000.

Nadelen

  • Lange oprichtingstijd (1-3 maanden)
  • Verplicht gestort vermogen van € 18.000
  • Na een faillissement is het lange tijd onmogelijk om een verklaring van geen bezwaar van het Ministerie van Justitie te krijgen en een BV op te richten
  • Hoge oprichtingskosten door notaris, kapitaalbelasting en leges voor het antecedentenonderzoek door het Ministerie van Justitie
  • Overdracht van aandelen en bestuursbevoegdheid gedurende het eerste jaar beperkt mogelijk
  • Blokkeringsregeling verplicht (aanbiedingsplicht jegens mede-aandeelhouders)
  • Elke statutenwijziging of aandelentransactie moet middels notariële akte geschieden
  • Verplicht deponeren en openbaar maken van de jaarstukken
  • Kleine ondernemingen worden goeddeels aan dezelfde tijdrovende eisen onderworpen als multinationals
  • Relatief onbekend buiten het Nederlandse taalgebied

De Engelse Limited Company (Ltd)

Een volwaardig alternatief voor de BV
De Engelse Private Company Limited by Shares (Limited of Ltd) is een zogeheten Europees Gelijkgestelde
Vennootschap, ook wel Euro-BV genoemd (richtlijn 68/151/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen). De EU-lidstaten moeten de Limited derhalve behandelen als een volledige en
gelijkwaardige rechtspersoon aan de BV, BVBA, SARL, GmbH etcetera.
De Nederlandse overheid heeft zich daaraan proberen te onttrekken door de kapitaaleis van € 18.000 voor de
BV ook op de Engelse Limited toe te passen (krachtens de Wet op de Formeel Buitenlandse
Vennootschappen). In een opmerkelijk proefproces, uitgelokt door het Haags Juristen College, heeft het
Europese Hof van Justitie de Nederlandse staat echter op de vingers getikt. Sinds dit Inspire Art-arrest biedt
de Limited weer een veilig en goedkoop alternatief voor de BV en geniet ze in Nederland, Duitsland, België
en andere lidstaten een groeiende populariteit.
Voordelen

    • Volledig gelijkberechtigd aan de Nederlandse BV
    • Geen verplichting om € 18.000 te storten
    • Aansprakelijkheid beperkt tot het minimum kapitaal van £ 1. Ter verdeling van de aandelen onder meerdere personen gaan wij in de praktijk meestal uit van £ 100
    • Lage oprichtingskosten
    • Korte oprichtingsprocedure van twee werkdagen
    • Geen langdurig antecedentenonderzoek door het Ministerie van Justitie, faillissement geen bezwaar
    • Statutenwijziging en overdracht van aandelen kan bij onderhandse akte, dus sneller en goedkoper
    • De aandelen en bestuursbevoegdheden zijn binnen het eerste jaar, zelfs à la minute over te dragen. Dit maakt het mogelijk uit voorraad recente Shelf Limiteds te kopen
    • Internationale uitstraling, wereldwijd vertrouwde rechtsvorm, erkend in alle EU-lidstaten

En net als bij de BV geldt:

    • De aansprakelijkheid van de aandeelhouders blijft beperkt tot het door hen ingebrachte kapitaal (£ 100 in plaats van € 18.000). Schulden van de vennootschap kunnen ook niet worden verhaald op het privé-vermogen van de bestuurders, tenzij er sprake is van wanbeheer, zoals bij het voeren van een ondeugdelijke administratie
    • Bij geruisloze overgang van een bestaande onderneming blijft de stakingswinst onbelast. Ook bij ruisende overgang hoeft geen afrekening te volgen: de stakingswinst kan via een stamrechtconstructie decennia lang onbelast blijven, terwijl de goodwill veelal versneld kan worden afgeschreven.
    • Uiteindelijk rekent u af met de fiscus over de verkoop van de aandelen tegen 25% in box 2, in plaats van 52% in box 1 bij verkoop van een IB-onderneming (eenmanszaak of VoF)
    • De winst in de Limited wordt belast met de vennootschapsbelasting (25,5-29,6% in 2006), in plaats van met de inkomstenbelasting (maximaal 52%). Door inhouding van dividend kan de belasting op dividend (25% in box 2) worden uitgesteld. Dit liquiditeitsvoordeel komt ten gunste van investeringen en groei
    • Middels een pensioen-Limited kan een fiscaal gepriviligeerde pensioenvoorziening worden opgebouwd, beter dan de fiscale oudedagsreserve (FOR) in de eenmanszaak
    • De directeur kan als werknemer in dienst treden bij de Limited; zolang de onderneming geen winst maakt is een nulinkomen mogelijk, waarbij geen loonbelasting hoeft te worden afgedragen
    • De continuïteit van de onderneming na pensioen of overlijden van de eigenaar/eigenaren is beter gewaarborgd dan bij eenmanszaak of VoF
    • Eenvoudige overdracht van aandelen, zonder bewerkelijke contracten en prijsvorming voor de afzonderlijke activa en passiva
    • Via aandelenparticipaties is nieuw risicokapitaal aan te trekken
    • Er is maar één bestuurder vereist
    • De aandelen kunnen worden ondergebracht in een holdingstructuur met Trust, wat belastingontwijking en estate planning mogelijk maakt en het ondernemingsvermogen afschermt van privé-schulden. In combinatie met een Engelse holding kunnen de heffingen op inkomsten uit dividend, stakingswinst, vermogen en vererving geheel ontweken worden. Hierdoor is de Limited vergeleken met eenmanszaak of VoF fiscaal eerder interessant dan vaak gedacht (omslagpunt bij een brutowinst van € 20.000)

Nadelen

  • Binnen Nederland minder bekend en vertrouwd dan de BV

De Limited moet jegens de Engelse overheid wel aan enkele belangrijke voorwaarden voldoen

    • Het aanhouden van een Registered Office in Engeland, de statutaire zetel op een bij het Engelse handelsregister geregistreerd kantooradres, waar alle officiële post naar toe gestuurd kan worden
    • Het betalen van een jaarlijkse bijdrage aan Companies House, het Engelse handelsregister
    • Het deponeren bij Companies House van een Annual Return, voor opgave van actuele gegevens over bestuur, aandeelhouders, adres, kapitaal en activiteiten
    • Het deponeren bij Companies House van een Annual Account, meestal slechts een beknopte balans
    • Het benoemen van een Secretary, verantwoordelijk voor de aangifte en deponering van de jaarstukken

Als de Limited niet aan deze verplichtingen voldoet, zal het Engelse handelsregister haar na enige tijd uitschrijven, waardoor zij haar rechtspersoonlijkheid verliest en ophoudt te bestaan. Vanaf dat moment bent u zelf hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden en verplichtingen van de vennootschap. Omdat ondernemers wel andere dingen aan hun hoofd hebben, houden wij alle termijnen en formaliteiten scherp in de gaten. Voor € 100 per jaar kunt u gebruik maken van onze Nominee Secretary Service.

Shelf Companies

Het is mogelijk direct over een zogeheten Shelf Company of Ready-made Company te beschikken. Deze is uit voorraad leverbaar zodat u er onverwijld zaken mee kunt doen. De statutaire naam van de Shelf Company is eenvoudig te wijzigen (€ 115). Wanneer de Limited als holdingmaatschappij dient, of wanneer u toch met een (vrij te kiezen) handelsnaam gaat werken, zal dat niet eens nodig zijn. Een Limited of BV is verplicht haar statutaire naam op het briefpapier te vermelden, maar dat gebeurt meestal onderaan (bij de kleine lettertjes), terwijl de handelsnaam groot in het briefhoofd verschijnt.
Wij raden u af ooit een gebruikte Shelf Company te kopen. Evenals de zogenaamde lege BV heeft zo’n vennootschap ondernemingsrisico’s gelopen, zodat u een claim uit het verleden riskeert. De schade die voortkomt uit dergelijke claims kan alleen worden verhaald op de verkoper als deze een vrijwaringsverklaring heeft afgegeven en bovendien voldoende kapitaalkrachtig is.

De CV met beperkte aansprakelijkheid (CVBA)

Verenigt de voordelen van Limited en BV in een klassieke holdingstructuur
Wie de BV te duur of te omslachtig vindt en de Limited te internationaal voor de uitstraling van zijn bedrijf,
heeft aan de CV met beperkte aansprakelijkheid of CVBA een goed alternatief. In deze rechtsfiguur drijft de
CV de onderneming en treden twee Engelse Limiteds op als vennoten: de ene als holding en commandiet, de
andere als dochtermaatschappij en beherend vennoot. Zo verenigt u de voordelen van een Limited met die
van een Nederlandse rechtsvorm. In aanvulling op de punten van pagina 6-8 geldt:
Voordelen

    • Aanspraak op privé-vermogen beperkt tot het ingebrachte kapitaal, minimaal £ 1
    • Het winstaandeel van de vennoten wordt belast met de vennootschapsbelasting (25,5-29,6% in 2006)
    • Geen publicatieplicht voor de CV in Nederland, zodat waardevolle bedrijfsinformatie ontoegankelijk blijft voor concurrenten; ook publicatieplicht voor de vennoten (Limiteds) in Nederland te voorkomen
    • Commanditaire of stille vennoot fiscaal tevens goed te benutten als holding van de beherende vennoot
    • Er is maar één bestuurder vereist, die zelfstandig kan handelen en niet afhankelijk is van andere vennoten. Dezelfde persoon kan de beide Limiteds besturen en gevolmachtigde zijn in de CV
    • Bekende en vertrouwde Nederlandse rechtsvorm, die soms ook door grote bedrijven wordt gebruikt

Nadelen

    • Extra jaarkosten
    • Extra jaarrekening

De VoF met beperkte aansprakelijkheid (VoF BA)

Voordelen als bij de CVBA plus

    • Continuïteit met eventueel al bestaande VoF. Naam, drukwerk, bankrekening, KvK-nummer, BTWnummer en aansluitnummer bij de bedrijfsvereniging kunnen meestal bij het oude blijven. U vermeldt de beide Limiteds als nieuwe vennoten bij de KvK, waarmee uw hoofdelijke aansprakelijkheid vervalt

Nadelen

  • Kleinschalige uitstraling
  • Voor een holding zou een derde Limited nodig zijn, anders dan bij de CVBA