Belastingontwijking

Onder belastingen moet worden verstaan een gedwongen betaling aan de overheid, waar geen individuele prestatie van die overheid tegenover staat, en die wordt geheven uit kracht van een wet (legaliteitsbeginsel). Wanneer tegenover de betaling wel een prestatie van de overheid staat, dan spreekt men over een retributie.

Functies belastingheffing

Hoewel niemand graag belasting betaalt, heeft belastingheffing wel degelijk een functie. Belasting betalen is geen straf. Zonder belastingheffing kan van een geordende samenleving geen sprake zijn. Het betalen van belasting is in wezen dan ook in het (welbegrepen) eigenbelang van de burger. Slechts de mate waarin de burger aan belastingheffing wordt onderworpen is in die zin voor discussie vatbaar, maar dan heeft men het in wezen over de mate waarin men recht en orde wenst te handhaven. Naarmate door belastingheffing meer geld naar de overheid toevloeit, neemt de invloed van die overheid op de ordening der samenleving toe en omgekeerd. De belangrijkste functie van belasting is dan ook de budgettaire functie. Deze functie houdt in dat de opbrengst van de heffing is bedoeld voor het financieren van de door de overheid geproduceerde collectieve goederen. Hierbij kan worden gedacht aan zaken als rechtspraak, politie, het wegennet, bijstand, zorg, subsidies, kunst en cultuur. Belastingheffing heeft daarnaast een instrumentele functie. Dit houdt in dat de overheid met de belastingheffing nevendoeleinden voor ogen heeft. Hierbij kan worden gedacht aan een wijziging van de inkomensverdeling (verdelingsfunctie), een bescherming van nationale bedrijvigheid (allocatiefunctie), en het beïnvloeden van conjunctuurbeleid (stabilisatiefunctie). De instrumentele functie van belastingheffing veronderstelt overigens de mogelijkheid voor de overheid om de gevolgen van de belastingheffing te analyseren.

Wie draagt de belastingen af?

Bij het afdragen van belastingen zijn de volgende twee mogelijkheden te onderscheiden: directe of indirecte belastingen. Belastingen die door de belastingplichtige zelf worden afgedragen aan de Belastingdienst worden directe belastingen genoemd. Een voorbeeld hiervan is de inkomstenbelasting. Bij de indirecte belastingen draagt een ander de belastingen af aan de Belastingdienst. Een voorbeeld hiervan zijn accijnzen. Dit is een belasting die in de prijs van goederen en diensten is verwerkt. De consument betaalt de belasting, maar de leverancier draagt het belastingbedrag af aan de Belastingdienst.

Belastingontwijking

Belastingontwijking is een term uit het fiscale milieu. Ondernemers proberen door middel van allerlei mazen in de wet het betalen van (teveel) belasting te vermijden.

Vaak wordt daarvoor een bedrijfsstructuur opgezet, waardoor de winst kan weggesluisd worden naar zogenaamde belastingparadijzen.

In tegenstelling tot belastingontduiking is belastingontwijking volledig legaal.

In België heeft de fiscus als tegenzet het principe in het leven geroepen van de economische realiteit, die fiscale constructies, die naar de letter van de wet wel legaal zijn, kan verwerpen wanneer het op taxatie aankomt.